Дэлгэрэнгүй
Татаж авах Docx
Дэлгэрэнгүй уншаарай
люди повинні знати, що для червоних також було волею Вакан-Танки, Великого Духа, щоб тварина перетворилася на двоногого, щоб принести найсвятішу люльку Своєму народові; і нас також навчали, що ця Біла Буйволиця-Жінка, Яка принесла нашу священну люльку, з'явиться знову наприкінці цього ‘світу’ – прихід, який ми, індіанці, знаємо, що вже не дуже далеко.
Өнөөдөр буюу есдүгээр сарын 27-нд Ихэнктонван Дакота болон Чикасо Уугуул-Үндэстний Эрхэм хүндэт Ахлагч Фил Лэйн Жуниор (веган)-ын 2026 оны зургаадугаар сарын 21-нд эхлүүлсэн “Эв нэгдлээр энх тайвныг цогцлоох 99 өдөр” хэмээх санаачилгын сүүлчийн өдөр юм. Дэлхий нийтийн ийм хүчин чармайлтын ачаар бид уг арга хэмжээний– “Энх тайвныг сонго. Энх тайвнаар амьдар. Дайныг зогсоо” уриаг хэрэгжүүлэхэд улам ойртож байна.Мөнхийн энх тайвныг хэрхэн бий болгох вэ? Оглала Лакота (Сиу) Уугуул-Үндэстний домогт зөнч, уламжлалт анагаах ухаан, сүнслэг зан үйлийн мэдлэгтэй ариун хүн Блэк Элк “гурван түвшний” энх тайвны тухай өгүүлжээ.“Хамгийн чухал болох эхний энх тайван нь хүмүүс Орчлон ертөнц болон түүний бүхий л Хүчтэй өөрсдийн харилцан холбоо, нэгдмэл байдлыг ухаарч ойлгох үед, мөн Орчлон ертөнцийн төвд Вакан-Танка оршдог бөгөөд тэр төв нь үнэндээ хаа сайгүй, бидний хүн нэг бүрийн дотор оршдог гэдгийг ухаарч ойлгох үед тэдний сэтгэл дотор нь бий болдог энх тайван юм. Энэ бол жинхэнэ Энх тайван бөгөөд бусад энх тайвнууд нь үүний тусгал юм. Хоёр дахь энх тайван бол хоёр хувь хүний хооронд бий болдог энх тайван юм. Харин гурав дахь нь хоёр үндэстний хооронд тогтдог энх тайван юм. Гэхдээ хамгийн чухал нь, хүмүүсийн сэтгэл доторх жинхэнэ энх тайвныг ухаарч ойлгоогүй цагт үндэстнүүдийн хооронд хэзээ ч энх тайван тогтож чадахгүй гэдгийг, миний олонтаа хэлж байсанчлан, та нар юуны түрүүнд ойлгох хэрэгтэй.Наян гаруй жилийг хамарсан амьдралынхаа туршид Блэк Элк өөрийн амьдрал ба эрхэм зорилго, өөрийн ард түмний амьдрал болон дэлхий нийттэй холбоотой олон сүнслэг зөнгийн үзэгдлийг туулж, хүлээн авчээ.Тэрээр есөн настайдаа гэнэт хүндээр өвдөж, 12 хоног ухаангүй байв. Энэ хугацаанд тэрээр зургаан Их Өвөгтэй уулзсан хүчирхэг зөнгийн үзэгдэл үзэж, Тэдгээрээс түүнд дамжуулан, зааж сургасан ариун сургаалыг хүлээн авчээ. Ялангуяа дөрөв дэх Их Өвөг түүнд хоёр замыг үзүүлсэн: нэг нь улаан, нөгөө нь хар.“[…] Тэр дахин өгүүлэв: ‘Дэлхийг хардаа!’ гэв. Тэгээд би доош харахад, алс тээр тэнд хүмүүсийн тойрог төв дунд ариун мөчир буюу мод цэцэглэн ургаж байв. Тэр модны байгаа газарт хоёр зам огтлолцож байсан бөгөөд нэг нь улаан, нөгөө нь хар байлаа. ‘Аварга биетэн амьдардаг газар буюу (Хойд зүг)-ээс чиний үргэлж харж байдаг (Өмнөд зүг) хүртэл Улаан зам үргэлжилнэ. Энэ бол сайн сайхны зам’ гээд ‘тэр замаар чиний ард түмэн явах болно гэж Их Өвөг хэлэв. Хар Зам бол аянгат төрөлтнүүд амьдардаг (Баруун Зүг)-ээс нар үргэлж мандаж байдаг (Зүүн Зүг)-рүү чиглэсэн айдсын зам, зовлон бэрхшээл болон дайны зам юм. Та нар мөн энэ замаар алхах болно. Мөн энэ замаас ард түмнийхээ дайснуудыг устгах хүчийг олж авах болно. Дөрвөн удаагийн өгсөлтөөр та нар Дэлхий дээр хүч чадалтайгаар алхах болно.’”Хойд зүгээс Өмнөд зүг хүртэл сайн сайхны Улаан Зам, сүнслэг зам юм. Лакота Уугуул-Үндэстний ахмад буурлуудын хэлдгээр, сөрөг хүч зүүн зүгт оршдог, эерэг хүч баруун зүгт оршдог. Бид заримдаа зүүн эсвэл баруун тийш хазайх буюу амьдралд нэг тийш хэт хэлбийж болох ч, үргэлж дунд замдаа эргэн ирж, сүнслэг тэнцвэрийг илэрхийлдэг “сайны Улаан Замаар” явах ёстой. Энэхүү зөн билгийн үзэгдэл Блэк Элк-т өөрийн ард түмнийг Улаан зам буюу сайн сайхны замаар хөтлөн явуулах нь түүний эрхэм зорилго гэдгийг ойлгуулжээ.1890 онд Сүнсний Бүжигт оролцох үеэрээ Блэк Элкт өөр нэгэн чухал зөнгийн үзэгдэл үзжээ. Тухайн үед уг зан үйлд оролцсон олон хүн Ванекиа хэмээн нэрлэгддэг Аврагчийн дүр буюу Агуу Сүнсний Хүүгийн тухай ижил төстэй зөнгийн үзэгдэл үзсэнээ ярьж байжээ. Ванекиа гэдэг нь Лакота (Сиу) Уугуул-Үндэстний хэлний үг бөгөөд “Амьдруулагч” гэсэн утгатай. Блэк Элк бүжиглэж байх үедээ, сүнс нь биеэсээ салан гарсныг мэдэрчээ.“Тэгээд намайг газарт хүрэхэд, арван хоёр хүн над руу ирээд, ‘Бидний Эцэг, хоёр хөлтний тэргүүлэгч, та харах болно!’ гэж хэлэв. Дараа нь тэд намайг тойргийн төвд хөтлөн аваачихад би навчаар бүрхэгдэн, цэцэглэж буй ариун модыг дахин харлаа. Гэвч миний харсан зүйл үүгээр дууссангүй. Модны өмнө гараа алдлан зогссон нэгэн эр байв. Би түүн рүү анхааралтай ажиглан харсан ч, тэр ямар ард түмнээс гаралтай хүн болохыг нь мэдэж чадсангүй. Тэр Васичу [цагаан арьст хүн] ч биш, индиан хүн ч биш байв. Түүний үс урт бөгөөд задгай унжсан байв. Толгойнхоо зүүн талд тэр бүргэдийн өд зүүсэн байлаа. Түүний бие чийрэг, сайхан харагдаж байсан бөгөөд улаанаар будсан байв. Би түүнийг танихыг хичээсэн ч, хэн болохыг нь мэдэж чадсангүй. Тэр үнэхээр сайхан төрхтэй хүн байв. Намайг түүн рүү анхааралтай ширтэн харж байтал, түүний бие хувирч эхлэн, гэрлийн бүх өнгөөр туяарсан маш үзэсгэлэнтэй болж, эргэн тойронд нь гэрэл цацарч байлаа. Тэр дуулах мэт аялгуулан өгүүлэв: ‘Миний мөн чанар тийм болохоор Газар дэлхийн бүх оршихуйнууд болон ургаж буй бүхэн надад харьяалагддаг. Эцэг тань болох Агуу Сүнс ийн айлдсан. Та ч мөн үүнийг хэлэх ёстой.’ Тэгээд тэр салхинд унтран, бөхөх гэрэл мэт гэнэт алга болов. Тэнд байсан арван хоёр хүн, ‘Тэднийг харагтун! Танай үндэстний амьдрал ийм байх болно!’ гэв. Би тэр өдөр хэчнээн үзэсгэлэнтэй байсныг дахин харлаа – ногоорон буй газрын дээрх тэнгэр цэв цэнхэр, шаргал гэрлээр дүүрэн байв. Мөн бүх хүмүүс үзэсгэлэнтэй, залуу байсныг би харлаа. Тэнд хөгшин хүмүүс ч байгаагүй, хүүхдүүд ч байгаагүй – бүгд ойролцоо насны, үзэсгэлэнтэй хүмүүс байлаа. Дараа нь арван хоёр эмэгтэй миний өмнө зогсоод, ‘Тэднийг харагтун! Та тэдний амьдрах хэв маягийг Дэлхийд буцаан авчирах болно’ хэмээн хэлэв.”Сонирхолтой нь, Блэк Элкийн дотнын анд Стэндинг Беар-ийн энэхүү зөнгийн үзэгдлийг дагалдсан зурагт Ванекиаг арьсан нөмрөг өмссөнөөр дүрсэлсэн байдаг нь Түүнийг Цагаан Одос Эмэгтэйн эргэн ирэлт гэсэн утгыг илэрхийлж байгаа мэт байдаг.Блэк Элкийн зөнгийн үзэгдэл дэх урт үстэй бөгөөд цагаан бүргэдийн өд зүүсэн Аврагч дүр нь өрнийн хүн ч биш, уугуул үндэстний хүн ч биш байв. Энэ дүрслэл нь 2024 онд манай Төгс Гэгээрсэн Их Багш Чин Хай-н Олон Улсын Нийгэмлэгийн нэг гишүүний (бүгд веган) зөнгийн үзэгдэлд гарч ирсэн Цагаан Одос Эмэгтэйг бидэнд санагдуулдаг.Сүүлийн үед дэлхийг аврах ажил маш хүнд хэцүү байсан нь намайг сэтгэлээр унагасан. “Нэг өдөр би уй гашууд автан бясалгаж байтал гэнэт Их Багш (Төгс Гэгээрсэн Их Багш Чин Хай) өндөр настай Америкийн Уугуул эмэгтэйн дүрээр үзэгдэв. Тэр маш өргөн, урт цагаан нөмрөг өмссөн бөгөөд духандаа хэдэн үрчлээтэй байлаа. Тэр 60 орчим насны жирийн эмэгтэй хүн шиг харагдаж байв. Түүний духан дээр гурван өнгийн толгойн тууз уяатай, толгойн туузанд нь урт цагаан өд хавчуулсан бөгөөд хүзүүндээ хэд хэдэн эртний, бараан улаан шүрэн уугуул үндэстний зүүлт зүүсэн байлаа. […]Бид бүргэд-хүмүүс мэт нисэж, би духан дээрээ хар бүргэдийн өднүүд байхыг харлаа. Хэсэг хугацаанд ниссэний дараа бид завин дээр буув. Их Багш бид хоёр завины нэг нэг үзүүрт суув. Тэр сэлүүрт завь хоёр хүнийг багтаахуйц хангалттай том байв. Нүүрэндээ зөөлөн, дөлгөөн төрхтэйгээр Их Багш надтай ярилцаж, сэтгэлд минь зангирсан олон зовнил, түгшүүрийг тайлж өгсөн.Дараа нь Их Багш босоход, Түүний цагаан нөмрөг нь сайхан хэлбэрээр газар хүрч унжсан. Тэр алсад буй Нар өөд харав. Энэ нь материаллаг буюу биет Нар биш байлаа; Тэр үнэхээр нүд гялбам тод байсан! Түүний нүд гялбам цагаан гэрэл миний Билгийн Мэлмийд тусав. Дотоодын Багш, “Чи тэдэнд ‘Би бол Цагаан Одос Дарь Эх’ гэж хэлж болно” гэв. Би сөхрөн суугаад “За” гэж хэлэв.Энэ хоёр зөнгийн үзэгдэл 130 жилийн зайтай, хоёр өөр хүнд үзэгдсэн боловч, тэдгээр нь ижил Ариун дүр буюу Цагаан Одос Эмэгтэйн эргэн ирэлт, мөн БУРХАНЫ Хүү, Эзэн Есүс Христ болох Төгс Гэгээрсэн Их Багш Чин Хай (веган)-г багтааж байсан мэт санагдана.Үнэндээ Блэк Элк зөнгийн үзэгдэлдээ харсан Ванекиаг зохиолч Жон Найхардтад дүрслэн ярихдаа ийн хэлжээ“Түүний гарын алганд шарх байсан мэт санагдсан […] Энэ тухай сайтар эргэцүүлэн бодоход би Агуу Сүнсний Хүүг Өөрийг нь харсан юм шиг санагдаж байна.” гэжээ.Хэдийгээр энэ мэдэгдлийг бидний хувьд баталгаажуулахад хэцүү ч, Блэк Элк-ийн сүнслэг замнал нь Уугуул-Үндэстний уламжлалт анагаах ухаан, сүнслэг зан үйлийн мэдлэгтэй ариун хүн байснаар нь зогсоогүй гэдгийг бид мэднэ. 1904 онд, 41 орчим настайдаа тэрээр баптисм буюу усан баталгаа хүртэж, “Николас” хэмээх нэртэй болжээ. Тэрээр үлдсэн амьдралынхаа турш нийгэмлэгийнхээ шашны сургаал заадаг энгийн католик сүсэгтнээр үйлчилсэн.Миний бодлоор, Блэк Элк үймээн самуунтай цаг үед энэ хоёр эсрэг тэсрэг соёлын хоорондын зөрүүг арилгахын тулд чадах бүхнээ хийсэн. Эдгээр хоёр соёл заавал зөрчилдөх албагүй. Түүхийн туршид бие биедээ дайсагнаж ирсэн хоёр нийгэмлэгийн хооронд жинхэнэ эдгэрэл, эвлэрэл бий болж болохуйц боломжтой нөхцөлд хүрээд байна гэж би бодож байна.Блэк Элкийн зөнгийн үзэгдэл дэх ариун тойрог, цэцэглэж буй мод, өөрөөр хэлбэл ариун Улаан Замын төгсгөлд хүмүүсийн хүрч очдог дүр зураг нь “Илчлэл” номын төгсгөлийн зөн билгийн үзэгдэлтэй маш их төстэй. Тэнд бүх зүйл бүрэн биелэлээ олдог бол харин Сүнсний Бүжигчдийн үзэлд бол урьд нь байсан зохицол, эв нэгдэл дахин сэргэдэг.Блэк Элкийн амьдрал ба өвийн талаар илүү дэлгэрэнгүй мэдээлэл авахыг хүсвэл дараах хаягаар зочилно уу. rapidcitydiocese.org/docmentary-nbeБлэк Элк өөрийнхөө зөнгийн үзэгдэл болон хоорондоо зөрчилдөж байгаа мэт харагддаг өөрийн итгэл үнэмшлүүдийг өөрөө хэрхэн тайлбарлах байсан бол? “Ариун гаанс: Оглала Сиу-гийн долоон зан үйлийн тухай Блэк Элкийн хүүрнэл” номд тэмдэглэн үлдээсэн түүний хэлсэн үгээр дамжуулан түүний бодол санааг бага ч болов ойлгож болох юм.“Цагаан арьст хүмүүсээс, эсвэл хамгийн багадаа Христэд итгэгч хүмүүс, Бурхан хүмүүст Өөрийн Хүүг илгээсэн бөгөөд Тэрээр Дэлхий дээрх эмх журам, амар тайвныг сэргээх болно гэж бидэнд хэлж ирсэн; Мөн Есүс Христ цовдлогдсон боловч Эцсийн Шүүлтийн үед, өөрөөр хэлбэл энэ ертөнц буюу мөчлөгийн төгсгөлд Тэр дахин ирнэ гэж бидэнд хэлж ирсэн. Би үүнийг ойлгож, үнэн гэдгийг нь мэднэ. Гэвч Агуу Сүнс Вакан-Танка хамгийн ариун гаансыг Өөрийн ард түмэндээ хүргүүлэхийн тулд нэгэн амьтныг хоёр хөлт хүн болгон хувиргахыг хүссэн гэдгийг цагаан арьст хүмүүс ч бас, улаан ард түмний хувьд ч мөн мэдэх ёстой. Бидний ариун гаансыг авчирсан Цагаан Одос Эмэгтэй энэ ‘дэлхийн’ төгсгөлд дахин ирнэ гэж бидэнд мөн зааж, сургасан – Индианчууд бид энэ удаагийн ирэлт одоо тийм ч хол биш гэдгийг мэдэж байна.”Энэ мэдэгдэл нь Блэк Элк өөрийн зөнгийн үзэгдэлд харсан Ванекиа бол Христийн шашин болон Уугуул-Үндэстний уламжлалт итгэл үнэмшилд аль алинд нь урьдчилан зөгнөсөн Ариун Оршихуйн эргэн ирэлт гэдгийг аль эрт ойлгож байсныг харуулж байна; Шүтэн дээдлэгддэг Эзэн Есүс Христ болон Цагаан Одос Эмэгтэй хоёр бол нэгэн адил, нэг л Нэгэн юм.Тэрээр амьдралдаа хоёр итгэл үнэмшлийн хооронд эвлэрэл бий болгосноор, хоёр талын хүмүүст бие биетэйгээ эв зохицолтой амьдрахын зэрэгцээ мөн Агуу Сүнс буюу БУРХАНЫ талаарх ойлголтоо хэрхэн гүнзгийрүүлэхийг зааж сургасан.“Бүх зүйл Агуу Сүнсний бүтээл гэдгийг бид сайтар ойлгох ёстой. Тэр модод, өвс ургамал, гол мөрөн, уулс болон дөрвөн хөлт бүх амьтан, жигүүртэн хүмүүс гээд бүх зүйлд оршдог гэдгийг бид мэдэх ёстой; Үүнээс ч илүү чухал нь, Тэр эдгээр бүх зүйлс болон хүмүүсээс дээгүүр оршдог гэдгийг бид ойлгох ёстой. Бид энэ бүхнийг зүрх сэтгэлээрээ гүнээ ойлгож ухаарвал, Агуу Сүнсийг хүндэтгэн биширч, хайрлаж, танин мэдээд, Түүний хүссэнээр оршин, үйлдэж, амьдрах болно.”Өнөөдөр бид Блэк Элкийн зөнгийн үзэгдэл биелсэн цаг үед амьдарч байна – Удаан хүлээсэн Нэгэн бүх шашныг холбон ойртуулж, мөн хүмүүсийг сэтгэл зүрхэндээ хэрхэн энх тайвныг бий болгохыг заахад амьдралаа зориулсан Төгс Гэгээрсэн Их Багш Чин Хайн дүрээр бидний дунд амьдарч байна.Бүх сайн шашны жинхэнэ мөн чанар нь нэг БУРХАН-д чиглүүлдэг. Би жинхэнэ сургаал гэсэн утгаар хэлсэн. Тэгэхээр нэг талаас нь авч үзвэл, шашин бүр нь Таоизм, шашин бүр нь Буддын шашин эсвэл Христийн шашин юм. Будда нас барсны дараа, тэд өөрсдийгөө “Буддын шашинтан” гэж нэрлэсэн. Христ нас барсны дараа, тэд өөрсдийгөө “Христийн шашинтан” гэж нэрлэсэн. Зам мөрийг зааж сургасан Их Багш нас барсны дараа, тэд өөрсдийгөө “Зам мөрийг шүтэгч” буюу “Таоизм” гэж нэрлэх болсон. Та үүнийг харж болно. Бид бүгд нэг учраас бидэнд нэр томьёоны талаар маргалдах шаардлага байхгүй.Цорын ганц л Бүтээгч байдаг ба бид бүгдээрээ үүнийг мэднэ. Гэхдээ цаанаа нэг л мөн чанар бий. Бүх шашны мөн чанар нь судруудад бичигдээгүй байдаг. Учир нь БУРХАН-ыг хүний хэлээр бичиж илэрхийлэх боломжгүй, зөвхөн Б-У-Р-Х-А-Н гэсэн нэрийг нь л болно. Харин жинхэнэ мөн чанарыг нь зөвхөн бидний сүнсээр танин мэдэх ёстой. Тийм ч учраас бидэнд сүнснээс сүнсэнд дамжуулах холбоо хэрэгтэй.2017 онд Өмнөд Дакота-гийн Рапид Сити хотын, католик шашны захиргааны нутаг дэвсгэр Блэк Элкийг гэгээнтнээр өргөмжлөх үйл явцыг албан ёсоор эхлүүлсэн. Магадгүй Блэк Элк-ийн хувьд түүнийг Гэгээнтэн гэж нэрлэх эсэх нь ямар ч ялгаагүй байж болох юм. Харин бид соёл болон шашны зааг ялгааг даван харж, бие биеийнхээ сайн сайхан, ариун чанарыг танин мэдэж, хүлээн зөвшөөрөх тэр өдөр нь өнгөрсөн зөрчил, шарх, хуваагдлаас ангижирч, бид бүхэн нийт олны хувьд жинхэнэ эвлэрэл, эдгэрч эхлэх өдөр байж болох юм. Тэр үед амьдралын ариун мод навчлан, цэцэглэж эхэлнэ!
